donderdag 21 mei 2020

Behoeftentaal

Is het je al eens opgevallen dat als we iets lastig vinden we onze communicatie vaak beëindigen met het neerleggen van een gevoel. Zo van: "Dat maakt me echt boos." of "Ik voel me alleen." Degene die het aanhoort, voelt zich meteen handelingsverlegen. Vraagt de ander nu iets aan me? Of juist niet? Je gaat misschien oplossingen zoeken voor de aanleiding van zijn emotie, je laat de ander maar even of je gaat zijn gevoel onderzoeken. Dat laatste brengt je vaak nog verder van huis: "Ik voel dat toch zo !" De communicatie ligt aardig plat. Maar wat is hier nu aan de hand? 

"What I want in my life is compassion, a flow between myself and others based on a mutual giving from the heart."

Eigenlijk kaapt de aangedane op een vrij oneigenlijke manier het moment, want neemt degene nu wel verantwoordelijkheid voor zijn eigen gevoel? Dat wordt natuurlijk ergens getriggerd, kent een aanleiding, maar de ander is niet degene die jou dat gevoel bezorgd. Die verantwoordelijkheid draag je zelf. Een subtiel verschil voor sommigen en voor degene met de tegengestelde overtuiging misschien iets om af te leren. Want maak je de ander schuldige van jouw ongemak, dan is de verbinding weg. En wat dan volgt, kan enkel nog strategie zijn. 

"Achter elke negatieve emotie zit een onbeantwoorde behoefte", aldus Marshall Rosenberg, de grondlegger van de Verbindende Communicatie. Dat idee maakt dat we kunnen nadenken over wat we eigenlijk nodig hebben. Als dat op tafel ligt, maak je het voor de ander een stuk gemakkelijker om in contact te blijven. Want plots is er een keuze om aan een behoefte tegemoet te komen. 

Gaat dat zo gemakkelijk? In essentie wel, maar in de praktijk is het vaak lastig en zal je veel oefening nodig hebben. Om de vertaling te maken van gevoel naar behoefte is er ook taal nodig, behoeftentaal. Hoe vaak gebruik je nu een zin als "Ik heb behoefte aan ..." als het gaat om jouw eigen psychologische behoeften? Denk bijvoorbeeld aan: samenwerking, acceptatie, veiligheid, vertrouwen, erkenning, harmonie, rust, uitdaging, inspiratie. En zo is er een hele lijst.

Marshall Rosenberg (1934-2015) legt uit:


Kern van de achtergrond van de theorie is dat in eerste instantie onze aandacht vaak ligt bij onze oordeelsvorming. Wat vind ik hiervan? Cognitieve afwegingen. Van onze eigen actuele behoeften zijn we ons vaak een stuk minder bewust; wat heb ik nodig? Zodra de aandacht daarnaar verschuift is er plots ruimte voor zorg voor jezelf (therapeutische waarde), de ander en daarmee dus ook de echte communicatie. 

donderdag 23 april 2020

Corona-proof

Na het Skypen nu weer 'gewoon' live vanaf de Boschstraat. Conform de richtlijnen van het RIVM geen hand en op afstand, maar wel de hartelijkheid en aandacht. Zowel voor assessments als ook voor de coachingsgesprekken. Wees welkom ! 



woensdag 15 april 2020

Onkwetsbaar

Daar waar je je soms overgeleverd kan voelen aan je eigen gevoeligheid, doemt ook wel eens het verlangen op naar een soort onaangedaanheid. Zou het me maar niet zo raken, dan had ik er minder last van. Elke HSP-er zal zo nu en dan stoeien met het idee dat je op momenten zo overduidelijk wordt teruggeworpen op jezelf. Dat je je beperkt voelt, even pas op de plaats moet maken en tijd nodig hebt om weer in balans te komen.
Het is het moment waarop de één een boek pakt van Epictetus, om zijn stoïcijnse vaardigheden weer eens op te poetsen, gaat een ander de natuur in en weer een ander oefent in stilte zijn buikademhaling. Allemaal bedoeld om te herstellen om weer in verbinding te kunnen komen met de ander. En dat idee ontroert. Want waar het aan de buitenkant een louter ik-gerichte investering lijkt, is het tegendeel waar. Er wordt gewerkt om in verbinding weer goud waard te zijn.

Echter, de gemiddelde leek ziet enkel het aangedane, het gekwetste, het geraakte. Het waarom vraagt al wat meer kennis en inzicht, want het doel van het uit-balans zijn is feitelijk slechts een aanloopje om opnieuw zoveel liefde te komen geven. De HSP-er bulkt dan namelijk van consideratie en empathie en kan van daaruit ook nog eens zoveel meer bereiken.

Een typisch voorbeeld hiervan zagen we de afgelopen maand bij het noodgedwongen vertrek van de minister voor Volksgezondheid Bruno Bruins. De commentaren waren zwart-wit; of men zag hem als een zwakke broeder, omdat hij letterlijk omviel en hem toedichtte dat hij geen uitstraling had, of men zag kwalificeerde hem als sterk, omdat hij het aandurfde om op inhoud te discussiëren, geen politiek gewin na te streven en in debat zijn standpunt durfde bij te stellen.

Punt is, wil je het zwak of sterk noemen, dan beperk je je eigen bril. Dit normenkader wordt gevoed en getraind vanuit de wil of overtuiging onkwetsbaar te moeten zijn. Dat ontspruit in een weinig doordachte opvoeding en op menig assertiviteitscursus. HSP-ers weten wel beter, of beter, voelen wel beter. En laten we dan eerlijk zijn, zij die dat gevoel missen, of parkeren, of uitschakelen, zijn eigenlijk de echt kwetsbaren.  

donderdag 2 april 2020

Zo is assessment bedoeld !

Klassiek assessment, een dagje door de molen worden gehaald om te laten beoordelen of je past in een vooraf bedacht plaatje. Zo gaat het vaak, maar gelukkig niet altijd. Een afwijkend en inspirerend verhaal.

Stel, je hebt 2 hele waardevolle krachten in huis die beide voor een interne functie gaan. Vervolgens geven de assessments een genuanceerd beeld over de aanwezige competenties van beide kandidaten. Wil je ze dan beide behouden en gemotiveerd houden, dan maak je soms andere keuzes.

Exact zo ging het onlangs bij Maastricht Marketing. Directeur Leontien Mees vertelt: "De uitkomsten van de assessments waren ergens wel verrassend te noemen. Het maakte dat ik toch iets anders naar de individuen ging kijken en beter zag wat ze nodig hadden voor de volgende stap in hun loopbaan. 

Samen met de RvT hebben we vervolgens besloten om de functie op te knippen om de kwaliteiten van beide medewerkers tot zijn recht te laten komen. Daarbij hebben we ook gekeken naar hun ontwikkelingsperspectief, zodat de motivatie hoog blijft. Nadat we ze dit hebben medegedeeld waren ze ook nog eens beide verheugd."

En zo geschiedde, het plaatje werd achteraf dus aangepast. Omdat niet het plaatje telt, maar de unieke kwaliteiten van je mensen! Dit is wat, de vaak iets te vlot gebezigde oneliner, 'de mens centraal' in de praktijk echt kan betekenen.

Toegevoegde waarde van het assessment werd door de kandidaten vooral ervaren door het intensieve en interactieve rollenspel. Leuk om te doen, leerzaam en zeer zinvol.

Al met al, hulde voor Maastricht Marketing die hebben laten zien wat het betekent om daadwerkelijk vanuit de mens te denken, naar groei en ontwikkeling te kijken en het organisatiemodel daaraan aan te passen. Was er lef voor nodig? Was het moedig? "Nee", aldus Leontien, "het was gewoon een logisch gevolg."

donderdag 12 maart 2020

Lezing over hoogbegaafdheid

In het kader van de Week van de Hoogbegaafdheid, georganiseerd door het IHBV heb ik een lezing mogen verzorgen op Hogeschool Zuyd in Maastricht.

'Schaamtevol knagen en niemand die het ziet': een proces-beschrijving van een vastlopende jongere, bijna verloren, maar enig moment met de juiste duiding op weg geraakt naar een meer positief zelfbeeld en met groeiend zelfvertrouwen.

"Je zult jezelf dus nog wat beter moeten leren kennen. En dat in een fase van je leven dat je misschien nog niet oud genoeg bent om te weten wie je bent."

Vergeet het woord 'hoogbegaafd', het wekt enkel verwachtingen op bij anderen, bij jezelf en straalt onbedoeld pretentie uit. Een alternatief is het woord 'hoogbewust', dat oogt vriendelijker, maar geeft ook duidelijker weer wat er aan de hand is.

"Als er veel is, is er ook veel om voor te zorgen."

In een poging om de studenten te prikkelen, lag de nadruk in mijn betoog bij het omgaan met je hoogbewustzijn: wat zijn nu effectieve strategieën en welke zijn minder helpend? Het boek van James T. Webb werd geparafraseerd en lokte meer dan genoeg gespreksstof uit. Zinvol !

How Gifted Adolescents Make Judgements? - Margaret Lipp
Met dank aan Lizette Colaris, studentendecaan bij Hogeschool Zuyd.

zaterdag 22 februari 2020

Interview over HSP

Onlangs ben ik voor HSP-magazine geïnterviewd door Brigitte Schellens. Best spannend maar tegelijkertijd ook erg leuk om vraag na vraag gesteld te krijgen.

Een open en eerlijk verhaal over de rijkdom en de handicap van wat gevoeligheid kan zijn. Lees hier het interview.

woensdag 18 december 2019

Dankkaart


Fijne stiltedagen 🤫. Vanuit het 🧡. "A wise man once said nothing".

zondag 8 december 2019

Misofonie

Reis je met de trein dan ontkom je niet aan de kakofonie van geluiden in een willekeurige coupé. Moet je Hsp-er zijn om al die krakende en knisperende verpakkingen te horen?

Chocoladewikkels, chipszakken, snoeppapiertjes. Herkenbaar? Luister je muziek als redding, ga je ergens anders zitten of zit je het gewoon uit? Waarschijnlijk heb je alles wel een keertje geprobeerd.

De misofonie-therapie (zoals in het UMC in A'dam wordt gegeven) grijpt terug op de aloude principes van de cognitieve herstructurering: koppel het objectieve geluid aan een positieve associatie, zoals bijvoorbeeld het knisperen van verse sneeuw als je erover heen loopt. De resultaten daarmee zijn goed, al vraagt het natuurlijk intensieve en actieve training. Als 't de scherpe kantjes van de anders soms zo heftige beleving afhaalt, is het vanzelfsprekend al winst.

Andere ideeën zoals bijvoorbeeld ademhalingsoefeningen (buik) of aarden met je beide voeten op de grond zijn ook helpende' technieken' om het draaglijk te maken. Mijn beste advies echter is om zelf iets zinvols te doen, ter afleiding maar meer nog om jezelf te voeden (!) en niet enkel bezig te zijn met opvangen. Wat dat zinvols zou moeten zijn is natuurlijk heel persoonlijk. Wat zou dat voor jou kunnen zijn?

Het laat zich nu gemakkelijk raden waar deze column is ontstaan, met dank aan mijn medepassagiers.

Ik ben zojuist de Noordpool overgestoken, soms stond ik even stil, meestal danste ik over de nog onaangeroerde sneeuw. De ijsbeer die me plotseling enthousiast begroette bleek slechts een luide hoestbui van m'n buurman. Ik had 'm bijna geknuffeld.

woensdag 9 oktober 2019

Empathiek

"Goh wat sympathiek van je". Leuk om te horen, je wordt aardig gevonden, je gebaar wordt gewaardeerd. Ook op de Big-Five (de meest verantwoorde persoonlijkheidstest) is de mate van vriendelijkheid een onderscheidende eigenschap tussen mensen. Er bestaan dus aardige mensen en minder aardige mensen en dat is mede in aanleg verklaarbaar. Hoewel aardig doen natuurlijk wel geleerd kan worden...

Wat iets lastiger ligt, is de aanleg voor empathie ofwel je empathisch vermogen. Een zeker kunnen waar wat minder rek in lijkt te zitten als het gaat om aanleren. Maar waarom eigenlijk? Juist daar zit het verschil met sympathie, want empathie kent naast een affectieve component ook een cognitieve. Je zult het moeten kunnen begrijpen. Meevoelen (sympathie) versus invoelen (empathie). Meevoelen doe je ook meer vanuit je eigen herkenning, bij invoelen ben je meer bij de ander dan bij jezelf.

Daar waar je sympathie kan wantrouwen (immers, welk doel dient dat aardige gedrag?) kan dat met empathie niet. Begrip veinzen kan natuurlijk wel, maar dat is gemakkelijk te doorgronden met een of enkele vragen. Empathie is de balans tussen hoofd en hart, waar sympathie enkel hart is. Daarom is empathie ook vele malen kwalitatiever en voor degene die graag begrepen wil worden waarschijnlijk heel herkenbaar.

Om je empathisch vermogen te ontwikkelen en nog beter in te zetten, kan je jezelf in bepaalde mate trainen. Door bijvoorbeeld empathisch te luisteren (zoals Rosenberg het noemt in de Geweldloze Communicatie). Door je vragen te richten op onder de waterlinie (zoals de Ijsberg van Mcclelland), om, zoals ik laatst ergens las, iemand tevoorschijn te luisteren. Door de tijd te pakken om echt stil te staan. En misschien ook wel door je eigen wil om de ander te begrijpen eens kritisch te toetsen...

Voel je je begrepen door de ander? Door een parafrase, een gevoelsreflectie of een blik? Geniet van het moment en mocht je de ander willen bedanken dan dekt deze zin waarschijnlijk veel meer de lading: "Goh wat empathiek van je".

dinsdag 28 mei 2019

Ik ben ik

Het is een bijzonder fenomeen en je hoort er niet alle dagen over, maar wie het heeft meegemaakt zal het direct herkennen: het in de kindertijd opgedane plotselinge inzicht van de eigen individualiteit, een bewustzijnspingetje, een moment van een sterk en overtuigend besef van je eigen ik. Herkenbaar?

Ook ik liep er jaren mee rond, met die unieke jeugdherinnering (ik denk dat ik een jaar of 10 jaar was). Heb er zeker wel over verteld, maar stond er niet nadrukkelijk bij stil. Totdat ik het boek van Kohnstamm onder ogen kreeg. Toen bleken er dus meer mensen te bestaan met een soortgelijke ervaring. Wow, wat een bevestiging en tegelijkertijd werd het mysterie an sich er niet kleiner op. Want evenzoveel duidingen als persoonlijke verhalen en interpretaties...

Wat rest, is de verwondering over dit weinig beschreven psychologische fenomeen, wat bestaansrecht heeft getuige de vele verzamelde ervaringen, maar waar nog niet eerder onderzoek naar gedaan is.

Voor mij was het als kind een beangstigend idee, een beperkend besef, dat je niet de ander was of kon zijn. Dat je het hier mee moest doen, geen ontsnappen meer aan. Dat laatste gevoel was sterk: ik kon vanaf nu niet meer weg, geen kant op, ik voelde me gevangen in mezelf.

Onlangs ben ik 50 jaar geworden. De behoefte aan ruimte, vrijdenken en autonomie is er niet minder op geworden en nog elke dag ontvouwt het leven zich verder, maar dit unieke pingetje koester ik toch wel met een bijzonder genoegen...